TRĄDZIK RÓŻOWATY

Przebieg choroby jest przewlekły z okresami zaostrzeń i remisji.

Epidemiologia:

  • częstość występowania trądziku różowatego według różnych statystyk waha się w granicach 1-10%, lub 0,2-2%,
  • częściej występuje u kobiet, szczególnie w okresie menopauzy,
  • cięższy przebieg obserwuje się zwykle jednak u mężczyzn,
  • początek objawów chorobowych: trzecia lub w czwarta dekada życia. Wymienia się dwa okresy ryzyka wystąpienia zmian chorobowych: wiek 25-35 lat i 45-55 lat. Pierwsze objawy mogą wystąpić u osób młodszych (ok. 25 r.ż.), ale nigdy przed okresem dojrzewania,
  • najczęściej dotyczy osób o jasnej karnacji, głównie z I lub II fototypem skóry, z jasnymi oczami i włosami,
  • może występować u kilku członków rodziny,
  • zmiany oczne w trądziku różowatym mogą występować nawet u ponad 50% chorych,
  • prawie zawsze stwierdza się je u mężczyzn z rhinophyma,
  • u kobiet z trądzikiem różowatym po 45 roku życia, zmiany oczne występują w 75%,
  • po 60 roku życia objawy oczne występują jednakowo często u obu płci,
  • u 20% pacjentów zmiany oczne poprzedzają objawy skórne, u 50% występują wtórnie do zmian na skórze, a w około 30% pojawiają się jednoczasowo.

Etiopatogeneza choroby:

  • jest złożona, nadal nie w pełni wyjaśniona,
  • rozwój zmian chorobowych zależy od wielu czynników nie do końca poznanych i nie zawsze ze sobą powiązanych,
  • istnieje wiele hipotez i teorii próbujących wyjaśnić przyczynę wystąpienia trądziku różowatego, ale żadna z nich nie wyjaśnia w pełni i wystarczająco mechanizmu rozwoju zmian chorobowych,
  • teorie wyjaśniające mechanizmy powstania trądziku nie są powszechnie akceptowane.

Wśród przyczyn predysponujących do rozwoju zmian skórnych w trądziku różowatym najczęściej są wymieniane:

  • nadmierna wrażliwość skóry,
  • czynnik genetyczny,
  • czynniki immunologiczne,
  • zaburzenia naczyniowe,
  • zaburzenia hormonalne,
  • czynniki infekcyjne,
  • nieinfekcyjne zaburzenia ze strony układu pokarmowego,
  • zaburzenia w obrębie jednostki włosowo-łojowej,
  • zmiany degeneracyjne tkanki łącznej,
  • czynniki pokarmowe i alergiczne,
  • czynniki chemiczne,
  • czynniki klimatyczne,
  • czynniki psychogenne.

Szczególna rolę przypisuje się czynnikom naczyniowym.

Trądzik różowaty często określany jest jako nerwica „małych” naczyń skóry.

Trądzik różowaty często współistnieje z:

  • migreną,
  • zespołem wrażliwego jelita,
  • labilną osobowością,
  • depresją, stanami lękowymi,
  • wzmożoną potliwością i marznięciem rąk.

Klinika:

  • obraz chorobowy nie jest jednorodny
  • zależy od czasu trwania zmian, oraz postaci klinicznej
  • typowe jest zajęcie nosa, policzków, czoła, podbródka
  • ogniska mają zwykle symetryczny układ- kształt motyla, mogą jednak rzadko występować jednostronnie
  • może umiejscawiać się w okolicy zausznej, bocznych powierzchniach szyi, dekolcie, plecach i owłosionej skórze głowy
  • zmiany pojawiają się początkowo na nosie, później na policzkach, na środkowej części czoła i brody, oraz dalej w kierunku okolic podszczękowych
  • przebieg choroby jest przewlekły, nawrotowy i postępujący.

Jest to choroba wielofazowa o różnej etiologii zależnej od okresu zaawansowania zmian skórnych.

Wyróżniamy następujące fazy rozwoju:

  • prerosacea
  • okres napadowego zaczerwienienia (flushing)
  • okres utrwalonych zmian rumieniowych
  • okres grudkowo-krostkowy
  • okres przerostowy

Prerosacea: charakteryzuje się wzmożoną reaktywnością naczyń bez utrwalonych zmian skórnych, okresowo występuje dyskretny rumień, uczucie pieczenia, nietolerancja kosmetyków

Produkty kosmetyczne, po których może występować zespół nietolerancji to:

  • zmywacze, toniki
  • mydło
  • kosmetyki do makijażu
  • perfumy, woda kolońska
  • kremy nawilżające
  • lakiery do włosów
  • szampony
  • płyny po goleniu
  • fotoprotektory

Flushing występuje u około u 50% chorych z trądzikiem różowaty w 16% towarzyszy innym chorobom.

Czynniki zaostrzające flushing to:

  • słońce
  • stres
  • zmienna temperatura otoczenia
  • wysiłek fizyczny
  • sauna
  • ekstremalne warunki klimatyczne – stopień wilgotności
  • kosmetyki do pielęgnacji twarzy
  • leki (miejscowe – kortykosterydy; ogólne – nasercowe, estrogeny)

Rozpoznanie okresu prerosacea najważniejsze w profilaktyce progresji zmian skórnych.

W 2002 roku National Rosacea Society dla ustalenia standardowych kryteriów diagnostycznych dokonało usystematyzowania terminologii i klasyfikacji objawów trądziku różowatego, wyróżniając 4 postacie oraz jeden wariant choroby:

  • postać rumieniowo-naczyniową
  • postać grudkowo- krostkową
  • postać przerostowo- guzowatą
  • postać oczną
  • wariant ziarniniakowy

Postać rumieniowo-naczyniowa:

  • występuje u około 80% chorych
  • odmiana z napadowym czerwieniem twarzy: objawy trwają od 10 minut do kilku godzin
  • zajmuje centralne partie twarzy, dekolt, szyja kształt litery V
  • odmiana z utrwalonym rumieniem
  • występuje trwały rumień na policzkach, powstanie teleangiektazji
  • objawy subiektywne takie jak: palenie, pieczenie twarzy
  • może wystąpić obrzęk twarzy, złuszczenie naskórka i szorstkość skóry
  • objawy te są następstwem uszkodzenia ścian naczyń skórnych, ich trwałego poszerzenia i neoangiogenezy.

Postać grudkowo-krostkowa:

  • najczęściej występuje u kobiet w średnim wieku
  • może współistnieć z trądzikiem pospolitym
  • charakterystyczna jest obecność wykwitów grudkowych i krost na podłożu rumieniowym
  • zajmuje centralne części twarzy, wokół ust, czoła, nosa i oczodołów
  • w odróżnieniu od trądziku pospolitego nie są obecne zaskórniki
  • treść krost jest jałowa lub zawiera normalną florę bakteryjną skóry twarzy
  • dodatkowo może być widoczne delikatne złuszczanie naskórka oraz zgrubienie skóry spowodowane jej obrzękiem

Postać przerostowo-guzowata:

  • występuje jako forma włóknista, śluzowa lub obrzękowa
  • odmiana włóknista: przerost tkanki łącznej powodujący pogrubienie skóry i wykwity guzowate o nieregularnej, chropowatej powierzchni. Guzy występują na: nosie- rhinophyma, brodzie- gnatophyma, czole- mentophyma, glabellophyma, powiekach- blepharophyma i na jednej lub obu małżowinach usznych- otophyma.
  • odmiana śluzowa: nos pacjentów przybiera różowy lub sinoczerwony kolor i delikatną, gąbczastą strukturę spowodowaną depocytami mucyny
  • przewlekły ucisku grzbietu nosa przez okulary hamuje odpływ żylny, prowadzi do wytworzenia płynu obrzękowego
  • zwłóknienie powoduje powstanie przetrwałego przerostu obrzękowego nosa.

Rhinophyma

  • to zejściowe stadium trądziku różowatego
  • występuje głównie u mężczyzn rasy białej, w wieku 50-90 lat
  • stosunek zachorowalności mężczyzn do kobiet wynosi 12:1
  • przerost gruczołów łojowych, tkanki łącznej, naczyń skóry
  • widoczne są teleangiektazje, ujścia gruczołów, skóra jest przerosła, lśniąca, sinoczerwona, pokryta miękkimi guzami
  • prowadzi do oszpecenia, oraz do upośledzenia funkcji oddechowej
  • wyróżniamy pięć stopni zaawansowania guzowatości nosa

Postać oczna:

  • może występować w każdej innej odmianie trądziku różowatego,
  • najczęstsze objawy subiektywne: łzawienie, swędzenie, pieczenie oczu, uczucie obecności ciała obcego w oku, suchość oczu, obrzęk, męczliwość, nadwrażliwość na światło, niewyraźne widzenie,
  • w badaniu: zaczerwienie spojówek, obecność wydzieliny ropnej, obrzęk, teleangiektazje na powiekach,
  • najczęściej występują nieregularności i zapalenia brzegów powiek, zapalenie spojówek,
  • zespół suchości,
  • w najcięższych powikłaniach dochodzi do perforacji rogówki.

Odmiana ziarniniakowa:

  • charakterystyczne są różnej wielkości twarde, żółte, brązowe lub czerwone grudki i guzki, z tendencją do rozpadu, prowadzące do bliznowacenia
  • umiejscowione na: bocznych powierzchniach policzków, dolnych powiekach, wokół otworów naturalnych i w 15% poza twarzowo
  • najczęściej nie towarzyszy przetrwały rumień twarzy ani napadowe zaczerwienienia twarzy
  • zmiany występują na minimalnie zapalnym podłożu lub na skórze niezmienionej
  • może współistnienie z colitis ulcerosa, chorobą Crohna, również u dzieci zakażonych HIV

Postacie nietypowe trądzika różowatego:

Według ekspertów z National Rosacea Society inne odmiany trądziku różowatego, które nie zostały ujęte w klasyfikacji NRS stanowią odrębne jednostki chorobowe:

  • trądzik piorunujący
  • trądzik posteroidowy
  • zapalenie okołoustne

Inne rzadziej opisywane postacie nietypowe to:

  • postać ograniczona,
  • postać rozsiana,
  • postać skupiona,
  • trwały obrzęk w przebiegu trądziku różowatego,
  • postać poza twarzowa,
  • trądzik różowaty u dzieci,
  • trądzik różowaty w przebiegu infekcji wirusem HIV.

Leczenie trądziku różowatego:

Terapia w przypadku TR, opiera się o prewencję w stosunku do czynników prowokujących, pielęgnację skóry, leczenie farmakologiczne ogólne i miejscowe, leczenie uzupełniające.

W przypadku postaci klinicznych nietypowych, konieczna jest koordynacja działań diagnostyczno-terapeutycznych ze specjalistami z różnych dziedzin medycyny.

Strategie leczenia trądziku różowatego:

  • zapobieganie rozwojowi choroby
  • zahamowanie progresji zmian
  • likwidacja czynników wywołujących lub nasilających zmiany chorobowe w obrębie skóry i narządu wzroku
  • poprawa wyglądu skóry
  • lepsze funkcjonowanie pacjentów

Czynniki determinujące wybór leczenia:

  • nasilenie zmian chorobowych
  • przypuszczalne czynniki wywołujące
  • wiek
  • płeć
  • choroby współistniejące
  • postacie kliniczne

Elementy terapii:

  • profilaktyka
  • pielęgnacja skóry
  • leczenie farmakologiczne ogólne
  • terapia farmakologiczna miejscowa
  • leczenie uzupełniające
  • leczenie światłem i laseroterapia
  • kinezyterapia
  • leczenie zabiegowe

Profilaktyka:

Profilaktyka w głównej mierze polega na eliminacji lub ograniczeniu wpływu czynników zaostrzających takich jak:

  • promieniowanie słoneczne (także UV w solarium)
  • czynniki emocjonalne- stres
  • gwałtowne zmiany temperatury otoczenia, wysoka i niska temperatura
  • wietrzna pogoda
  • klimatyzowane pomieszczenia
  • nadmierna suchość lub wilgotność otoczenia
  • korzystanie z sauny i z basenów z chlorowaną wodą
  • niektóre leki: szczególnie przyjmowane przy nadciśnieniu, obniżające poziom cholesterolu
  • stosowanie zewnętrznych preparatów kortykosteroidowych na skórę twarzy
  • błędy dietetyczne – zbyt gorące potrawy lub bardzo zimne, ostre przyprawy, mocna kawa, herbata
  • spożywanie mleka i jego pochodnych, czekolady, owoców cytrusowych i innych pokarmów, mogących wywoływać odczyny alergiczne
  • alkohol w każdej postaci
  • używki – szczególnie nikotyna
  • stosowanie nieodpowiednich, perfumowanych kosmetyków zawierających substancje drażniące, konserwanty
  • brak właściwej pielęgnacji cery
  • ćwiczenia fizyczne

Najczęściej popełniane błędy w pielęgnacji skóry z TR:

  • zmywanie skóry twarzy wodą z mydłem
  • kilkakrotne używanie w ciągu dnia toników, w tym na bazie alkoholu
  • stosowanie peelingów o działaniu ścierającym
  • mocne pocieranie skóry ręcznikiem
  • stosowanie masek rozgrzewających i zasychających na twarzy
  • stosowanie kosmetyków z kwasami owocowymi o wysokim stężeniu
  • stosowanie kosmetyków z alkoholem, perfumowanych
  • stosowanie kosmetyków zawierających w składzie czynniki podrażniające, powodujące przekrwienie skóry twarzy, oraz zawierające dużo ilości substancji aktywnych
  • gorące kąpiele
  • brak zabezpieczania skóry przed chłodem i wilgocią, oraz promieniowaniem UV

Leki i preparaty miejscowe miejscowe wykorzystywane do leczenia trądziku:

  • metronidazol
  • erytromycyna, klindamycyna
  • ichtiol
  • leki imidazolowe
  • AHA
  • retinaldehyd
  • gluconolacton
  • kwas azelainowy
  • preparaty flawonowe, wit. C

Leki ogólne:

  • antybiotyki: tetracykliny, erytromycyny
  • metronidazol
  • witamina PP, B2,C
  • leki przeciwhistaminowe
  • leki naczyniowe

Trądziku różowatego nie można wyleczyć. Wczesne zdiagnozowanie choroby, włączenie odpowiedniego leczenia, przestrzeganie zasad pielęgnacji skóry, oraz wdrożenie działań profilaktycznych odgrywa dużą rolę w zahamowaniu progresji choroby, pozwala na kontrolowanie jej przebiegu, zapobiega powikłaniom.

Poprawia wygląd skóry i komfort życia pacjentów.


REJESTRACJA

REJESTRACJA CZYNNA:
- poniedziałek 10:00 - 16:00
- wtorek 12:00 -18:00
- środa 12:00 - 18:00
- czwartek 12:00 - 18:00
- piątek 10:00 - 16:00

telefon: 61 639 50 75 lub
+48 784 674 835
e-mail: medicest@wp.pl